Hợp đồng ngoại thương là “xương sống” của mọi giao dịch xuất nhập khẩu. Trên Google, phần lớn người tìm kiếm về hợp đồng ngoại thương không còn dừng ở khái niệm, mà tập trung vào những câu hỏi rất thực tế như:
– Hợp đồng ngoại thương cần kiểm tra những điều khoản nào trước khi ký?
– Điều khoản nào dễ gây tranh chấp nhất?
– Làm sao hạn chế rủi ro khi ký hợp đồng với đối tác nước ngoài?
– Khi có tranh chấp thì căn cứ vào đâu để giải quyết?
– Có cần hợp đồng song ngữ không?
– Nên ký hợp đồng ngoại thương trước hay sau khi chốt Incoterms?
Bài viết này đi sâu vào những vấn đề “xương máu” đó, đặc biệt phù hợp với học viên XNK, sinh viên chuyên ngành, sale xuất nhập khẩu và người mới đi làm. Vậy các bạn hãy cùng Han Exim tìm hiểu thông tin chi tiết trong bài viết dưới đây nhé!
1. Những lỗi phổ biến khi soạn thảo và ký hợp đồng ngoại thương
Đây là nhóm từ khóa được tìm kiếm rất nhiều, vì rất nhiều tranh chấp xuất phát từ lỗi cực kỳ cơ bản.
1.1. Sao chép mẫu hợp đồng nhưng không hiểu nội dung
Nhiều doanh nghiệp và cá nhân:
– Tải mẫu hợp đồng ngoại thương trên mạng
– Chỉ thay tên công ty, số lượng, giá
– Không đọc kỹ các điều khoản pháp lý phía sau
Hệ quả:
– Điều khoản áp dụng luật bất lợi
– Điều khoản phạt không cân bằng
– Điều khoản thanh toán thiếu chặt chẽ
Nguyên tắc quan trọng: Không có mẫu hợp đồng ngoại thương “chuẩn cho mọi trường hợp”. Mỗi hợp đồng phải điều chỉnh theo sản phẩm – thị trường – phương thức thanh toán – Incoterms.
1.2. Không thống nhất nội dung giữa hợp đồng và chứng từ
Một lỗi cực kỳ nguy hiểm nhưng rất hay gặp:
– Hợp đồng ghi: CIF Hamburg
– Invoice ghi: FOB Hai Phong
– Packing List thiếu thông tin trọng lượng
– Bill of Lading khác tên người nhận
Khi xảy ra tranh chấp:
– Ngân hàng từ chối thanh toán
– Hải quan giữ hàng
– Không có căn cứ rõ ràng để khiếu nại
Nguyên tắc vàng: Nội dung hợp đồng ngoại thương phải là kim chỉ nam cho toàn bộ hệ thống chứng từ.
2. Các điều khoản trong hợp đồng ngoại thương được tìm kiếm nhiều nhất
Dưới đây là những điều khoản mà người học và dân XNK tìm kiếm nhiều nhất trên Google, vì chúng ảnh hưởng trực tiếp đến tiền và rủi ro.
2.1. Điều khoản giá và Incoterms – hiểu đúng để không “ôm lỗ”
Rất nhiều người nhầm lẫn:
– Chọn Incoterms theo thói quen
– Không hiểu rõ chi phí và rủi ro gắn với từng điều kiện
Những câu hỏi người đọc hay tìm:
– Khi nào nên dùng FOB, CIF, DDP?
– Incoterms 2020 có bắt buộc không?
– Ghi Incoterms sai thì có vô hiệu hợp đồng không?
Lưu ý thực tế:
– Phải ghi rõ phiên bản Incoterms (ví dụ: Incoterms® 2020)
– Incoterms không thay thế toàn bộ hợp đồng, chỉ điều chỉnh điểm chuyển giao rủi ro và chi phí
Sai Incoterms có thể khiến:
– Bên bán chịu thêm chi phí logistics
– Bên mua không thể khiếu nại khi hàng hư hỏng
2.2. Điều khoản thanh toán – “điểm sống còn” của hợp đồng ngoại thương
Thanh toán là nội dung được tìm kiếm nhiều nhất khi nói về hợp đồng.
Các hình thức thường gặp:
– T/T (Telegraphic Transfer)
– L/C (Letter of Credit)
– D/P, D/A
Những lỗi phổ biến:
– Không quy định rõ thời điểm thanh toán
– Không ghi rõ ngân hàng thanh toán
– Điều kiện L/C quá khắt khe nhưng không phát hiện
Kinh nghiệm thực tế:
– Với T/T: phải ghi rõ đặt cọc bao nhiêu %, thanh toán khi nào
– Với L/C: nên có người hiểu L/C kiểm tra trước khi chấp nhận
2.3. Điều khoản giao hàng – chậm một ngày cũng có thể mất tiền
Nhiều tranh chấp xuất phát từ việc ghi thời gian giao hàng không rõ ràng.
Ví dụ:
– “Delivery in June” (rất mơ hồ)
– Không quy định xử lý khi giao hàng trễ
Cách viết tốt hơn:
– Ghi rõ ngày giao hàng cụ thể
– Có điều khoản phạt chậm giao
– Có quyền hủy hợp đồng nếu trễ quá X ngày
3. Điều khoản giải quyết tranh chấp – phần hay bị bỏ qua nhất
Khi chưa xảy ra tranh chấp, ai cũng nghĩ phần này không quan trọng. Nhưng khi có tranh chấp, đây lại là điều khoản quyết định thắng – thua.
3.1. Chọn luật áp dụng cho hợp đồng ngoại thương
Câu hỏi người học tìm rất nhiều:
– Nên áp dụng luật Việt Nam hay luật nước ngoài?
– Có nên áp dụng CISG không?
Thực tế:
– Nếu đối tác mạnh hơn, họ thường yêu cầu luật nước họ
– CISG có thể có lợi nhưng không phải lúc nào cũng phù hợp
3.2. Trọng tài hay tòa án?
So sánh nhanh:
| Tiêu chí | Trọng tài | Tòa án |
|---|---|---|
| Thời gian | Nhanh hơn | Lâu |
| Bảo mật | Cao | Thấp |
| Chi phí | Cao hơn | Thấp hơn |
Với hợp đồng:
– Trọng tài thương mại quốc tế được chọn rất nhiều
– Cần ghi rõ trung tâm trọng tài và địa điểm
Xem thêm: Sale Xuất Nhập Khẩu – Nghề Của Kiến Thức, Bản Lĩnh Và Tư Duy Kinh Doanh Quốc Tế
4. Hợp đồng ngoại thương song ngữ: nên hay không?
Nên dùng hợp đồng song ngữ khi: Đối tác không sử dụng tiếng Việt, hai bên muốn giảm hiểu nhầm
Lưu ý cực kỳ quan trọng:
– Phải quy định ngôn ngữ ưu tiên khi có mâu thuẫn
– Nếu không, mỗi bên sẽ “hiểu theo bản có lợi cho mình”
5. Kinh nghiệm kiểm tra hợp đồng ngoại thương trước khi ký
Dành cho học viên và người mới đi làm – phần này cực kỳ giá trị.
Checklist kiểm tra nhanh:
– Tên pháp lý hai bên có chính xác không?
– Điều khoản thanh toán có rõ ràng không?
– Incoterms và địa điểm giao hàng có khớp không?
– Điều khoản phạt và bất khả kháng có hợp lý không?
– Điều khoản giải quyết tranh chấp đã rõ chưa?
Nguyên tắc 3 lần đọc: Đọc như người bác, Đọc như người mua, Đọc như luật sư khi có tranh chấp
6. Xu hướng mới liên quan đến hợp đồng ngoại thương
Người tìm kiếm hiện nay không chỉ học kiến thức cũ, mà còn quan tâm đến xu hướng mới:
– Hợp đồng điện tử trong xuất nhập khẩu
– Chữ ký số quốc tế
– Tác động của biến động logistics và tỷ giá đến hợp đồng
Người làm XNK cần:
– Soạn hợp đồng linh hoạt hơn
– Có điều khoản dự phòng rủi ro chuỗi cung ứng
7. Học hợp đồng ngoại thương như thế nào cho hiệu quả?
Thay vì học thuộc điều khoản, người học nên: Phân tích hợp đồng thật, so sánh nhiều hợp đồng khác nhau, đặt mình vào vị trí người chịu rủi ro
Đây cũng là lý do vì sao nhà tuyển dụng đánh giá cao ứng viên hiểu hợp đồng ngoại thương thực tế, không chỉ học lý thuyết.
Hợp đồng ngoại thương không phải là “thủ tục giấy tờ”, mà là công cụ bảo vệ quyền lợi trong thương mại quốc tế. Hiểu đúng – soạn đúng – kiểm tra kỹ hợp đồng sẽ giúp: Giảm rủi ro tranh chấp, tăng uy tín với đối tác, bảo vệ dòng tiền cho doanh nghiệp
Nếu bạn là học viên xuất nhập khẩu hoặc người mới đi làm, việc đầu tư thời gian nghiên cứu sâu về hợp đồng ngoại thương là khoản đầu tư sinh lời lâu dài. Đừng quên theo dõi Fanpage của Han Exim để không bỏ lỡ những kiến thức hay và các kỹ năng mềm về xuất nhập khẩu nhé!
—————————————————————————
CLB Yêu Xuất Nhập Khẩu Hà Nội (HAN EXIM CLUB)
Đào tạo nghiệp vụ Xuất nhập khẩu & Logistics
Mobile: 0906246584 I 0986538963
Add: số 18 ngõ 67 Chùa Láng, quận Đống Đa, Hà Nội
