Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng mở rộng, logistics và xuất nhập khẩu đã trở thành hai lĩnh vực gắn bó chặt chẽ và đóng vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Nếu như hoạt động xuất nhập khẩu là “cánh cửa” đưa hàng hóa đi xuyên biên giới, thì logistic chính là “xương sống” vận hành toàn bộ quá trình đó một cách nhịp nhàng, tối ưu và hiệu quả về chi phí.
Tại Việt Nam, khi nền kinh tế liên tục hội nhập sâu rộng thông qua các hiệp định thương mại tự do (FTA), logistic và xuất nhập khẩu không chỉ là ngành dịch vụ đơn thuần mà đã trở thành “đòn bẩy” thúc đẩy thương mại, sản xuất và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu sâu hơn về bản chất, vai trò, xu hướng và cách tối ưu hoạt động logistics – xuất nhập khẩu trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt. Vậy các bạn hãy cùng Han Exim tìm hiểu thông tin chi tiết trong bài viết dưới đây nhé!
1. Logistics và Xuất Nhập Khẩu – Mối Quan Hệ Khăng Khít
1.1. Logistic là gì?
Logistic là quá trình lập kế hoạch, triển khai và kiểm soát dòng di chuyển của hàng hóa, dịch vụ và thông tin từ điểm xuất phát đến điểm tiêu thụ cuối cùng. Một hệ thống logistic hoàn chỉnh bao gồm nhiều hoạt động như:
– Quản lý kho hàng
– Đóng gói, phân phối
– Vận chuyển nội địa và quốc tế
– Thủ tục hải quan
– Quản lý tồn kho
– Tối ưu chuỗi cung ứng
Trong bối cảnh thương mại xuyên biên giới, logistic trở thành yếu tố chiến lược để doanh nghiệp tối ưu chi phí, rút ngắn thời gian giao hàng và nâng cao chất lượng dịch vụ.
1.2. Xuất nhập khẩu là gì?
Xuất nhập khẩu là hoạt động mua bán hàng hóa giữa các quốc gia. Trong đó:
– Xuất khẩu: bán hàng hóa/dịch vụ ra nước ngoài
– Nhập khẩu: mua hàng hóa/dịch vụ từ quốc gia khác
Hoạt động xuất nhập khẩu giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, tiếp cận nguồn cung nguyên liệu chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và tận dụng lợi thế cạnh tranh toàn cầu.
1.3 Logistics và xuất nhập khẩu kết nối như thế nào?
Không có logistics, hoạt động xuất nhập khẩu không thể vận hành trơn tru. Và ngược lại, xuất nhập khẩu chính là nguồn “dòng chảy” tạo động lực phát triển cho ngành logistic.
Mối quan hệ này thể hiện qua ba điểm sau:
– Tiết kiệm chi phí
Hệ thống logistic tối ưu giúp giảm chi phí vận tải, lưu kho, kiểm kê và thời gian làm thủ tục.
– Tăng tốc độ lưu chuyển hàng hóa
Càng tối ưu logistic, thời gian giao hàng càng rút ngắn, giảm rủi ro chậm trễ.
– Nâng cao chất lượng dịch vụ xuất nhập khẩu
Logistic tốt = khả năng đáp ứng đơn hàng nhanh, chuẩn xác và ổn định.
2. Vai Trò Chiến Lược của Logistic Trong Xuất Nhập Khẩu
2.1. Giảm chi phí vận chuyển
Chi phí vận tải và lưu kho thường chiếm từ 40–60% tổng chi phí xuất nhập khẩu. Việc tối ưu logistic giúp doanh nghiệp: lựa chọn tuyến vận chuyển tối ưu,, giảm thời gian chờ tàu, hạn chế phí lưu container (DEM/DET), tránh sai sót trong khai báo hải quan.
2.2. Tối ưu chuỗi cung ứng toàn diện
Logistic không chỉ xử lý hàng hóa mà còn đảm bảo sự liên kết giữa: nhà sản xuất, kho bãi, hãng tàu, hải quan, khách hàng quốc tế.
Nhờ đó, doanh nghiệp duy trì chuỗi cung ứng liên tục và tối ưu hóa hoạt động từ đầu vào đến đầu ra.
2.3. Tăng năng lực cạnh tranh khi xuất khẩu
Khách hàng quốc tế luôn ưu tiên nhà cung cấp có: thời gian giao hàng nhanh, chi phí vận chuyển hợp lý, chứng từ minh bạch, quy trình làm việc chuyên nghiệp.
Một hệ thống logistic mạnh giúp doanh nghiệp đáp ứng những yêu cầu này, từ đó mở rộng thị trường xuất khẩu.
2.4. Đảm bảo chất lượng hàng hóa
Trong những ngành như thủ công mỹ nghệ, nông sản, nội thất, điện tử…, chất lượng vận chuyển quyết định trực tiếp đến chất lượng sản phẩm khi đến tay khách hàng.
Logistic tốt giúp: hạn chế hư hỏng, va đập, ẩm mốc, lựa chọn bao bì và phương án đóng gói phù hợp; đảm bảo nhiệt độ, độ ẩm với hàng đặc thù.
3. Các Loại Hình Logistic Phục Vụ Xuất Nhập Khẩu
3.1. Logistic quốc tế (International Logistics)
Đây là hệ thống quản lý vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới, bao gồm:
– Vận tải biển
– Vận tải hàng không
– Vận tải đường bộ xuyên quốc gia
– Dịch vụ khai báo hải quan
– Giao nhận hàng tại cảng
3.2. Freight Forwarder
Là đơn vị giao nhận vận tải quốc tế – đóng vai trò trung gian giữa doanh nghiệp và hãng tàu.
Họ chịu trách nhiệm: đặt chỗ tàu/máy bay, gom hàng LCL, làm chứng từ, xử lý thủ tục hải quan, tư vấn thực hiện Incoterms
3.3. Third Party Logistics (3PL)
Doanh nghiệp thuê các đơn vị logistic bên thứ ba để đảm nhận: vận tải quốc tế, kho bãi, vận chuyển nội địa, phân phối. 3PL giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng chi phí đầu tư hạ tầng và nhân sự.
3.4. Fourth Party Logistics (4PL)
4PL không chỉ vận hành mà còn tham gia quản trị chiến lược chuỗi cung ứng cho doanh nghiệp, bao gồm: phân tích dữ liệu, tối ưu tồn kho, hoạch định tuyến vận chuyển, quản trị chi phí logistic tổng thể
4. Quy Trình Logistic Trong Xuất Nhập Khẩu
Nhận yêu cầu và lập kế hoạch
Doanh nghiệp và đơn vị logistic thống nhất: điều kiện giao hàng (Incoterms), phương thức vận tải, chứng từ đi kèm, thời gian giao hàng
Đặt chỗ với hãng tàu/airline
Freight forwarder tiến hành đặt booking phù hợp với thời gian và chi phí tối ưu.
Đóng gói – kiểm hàng – vận chuyển ra cảng
Khâu này quyết định mức độ an toàn của hàng hóa.
Làm thủ tục hải quan xuất khẩu/nhập khẩu
Bao gồm: khai tờ khai điện tử, nộp C/O, invoice, packing list, thông quan
Xếp hàng lên tàu và vận chuyển quốc tế
Hàng hóa được vận chuyển theo lộ trình đã hoạch định.
Dỡ hàng – làm thủ tục nhập khẩu – giao hàng
Kết thúc hành trình khi hàng đến tay người mua.
5. Xu Hướng Phát Triển Logistic và Xuất Nhập Khẩu Tại Việt Nam
Bùng nổ thương mại điện tử xuyên biên giới
Nhu cầu vận chuyển nhanh, linh hoạt và chi phí hợp lý tăng mạnh, buộc ngành logistic phải: phát triển kho ngoại quan, tự động hóa khai báo, ứng dụng công nghệ theo dõi đơn hàng thời gian thực.
Tự động hóa và chuyển đổi số
Các doanh nghiệp đang áp dụng: AI phân tích rủi ro chứng từ, RFID quản lý kho, hệ thống TMS, WMS, E-Logistics trên nền tảng cloud
Cạnh tranh về chi phí vận chuyển biển
Giá cước vận chuyển biến động mạnh sau Covid-19 khiến doanh nghiệp phải: tối ưu container, gom hàng hiệu quả, lựa chọn hãng tàu phù hợp từng thị trường.
Xem thêm: Nghề Nhân Viên Chứng Từ Hải Quan: Những Kinh Nghiệm Thực Chiến Bạn Cần Biết
6. Những Lỗi Thường Gặp Khi Làm Logistic và Xuất Nhập Khẩu
6.1. Sai sót chứng từ
– Invoice sai thông tin
– C/O điền nhầm
– Packing list thiếu số kiện
– Bill of Lading thiếu số container
Hậu quả: chậm thông quan, phát sinh chi phí, bị trả hàng.
6.2. Không hiểu rõ Incoterms
Việc áp dụng sai có thể khiến doanh nghiệp chịu thêm phí không đáng có như: phí local charges, phí DEM/DET, phí kiểm dịch
6.3. Không kiểm soát rủi ro vận tải
Bao gồm: hư hỏng, ẩm mốc, thất lạc, mất container
Giải pháp: mua bảo hiểm hàng hóa, chọn forwarder uy tín.
6.4. Không dự trù chi phí mùa cao điểm
Từ tháng 7–12 hằng năm, giá cước lên cao, hạn chỗ tàu và dễ trễ hành trình.
7. Giải Pháp Tối Ưu Logistics và Xuất Nhập Khẩu Cho Doanh Nghiệp
Ứng dụng công nghệ quản lý: Phần mềm quản lý kho (WMS), hệ thống quản lý vận tải (TMS),
E-Tracking theo dõi lộ trình
Xây dựng đội ngũ nghiệp vụ xuất nhập khẩu chuyên sâu
Nhân sự có kinh nghiệm giúp giảm: sai sót chứng từ, rủi ro pháp lý, chi phí phát sinh
Lựa chọn đối tác logistic uy tín
Tiêu chí đánh giá: kinh nghiệm xử lý thị trường mục tiêu, giá cước minh bạch, khả năng hỗ trợ khẩn cấp, hệ thống kho bãi – vận tải đầy đủ
Tối ưu khâu đóng gói và packing
Đặc biệt quan trọng với: đồ nội thất, thủ công mỹ nghệ, hàng dễ vỡ, hàng xuất Mỹ/EU
Đàm phán tốt với hãng tàu và forwarder
Để có: giá tốt, lịch tàu ổn định, ưu tiên booking
8. Tầm Quan Trọng của Logistics và Xuất Nhập Khẩu Trong Doanh Nghiệp Việt Nam
Canada, châu Âu, Mỹ, Australia, Nhật Bản… là những thị trường nhập khẩu lớn, đòi hỏi: tiêu chuẩn cao, chứng từ chính xác, thời gian giao hàng đúng hẹn.
Với một hệ thống logistic vững mạnh, doanh nghiệp Việt có thể: cạnh tranh bình đẳng với các quốc gia phát triển, nâng cao giá trị thương hiệu, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, mở rộng sản xuất và thị trường tiêu thụ
Logistics và xuất nhập khẩu là hai yếu tố không thể tách rời trong bức tranh thương mại quốc tế. Một hệ thống logistic chuyên nghiệp giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, tăng hiệu quả giao hàng, giảm thiểu rủi ro và nâng cao uy tín thương hiệu. Trong khi đó, hoạt động xuất nhập khẩu mở ra thị trường rộng lớn, mang lại cơ hội tăng trưởng bền vững và dài hạn.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, doanh nghiệp Việt cần: chủ động chuyển đổi số, tối ưu vận hành logistic, nâng cao năng lực đàm phán, đầu tư nhân sự chất lượng cao, xây dựng mạng lưới đối tác logistic uy tín.
Làm tốt điều này, doanh nghiệp sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển, mở rộng thị trường quốc tế và nâng cao giá trị thương hiệu Việt trên trường thế giới. Đừng quên theo dõi Fanpage của Han Exim để không bỏ lỡ những kiến thức hay và các kỹ năng mềm về xuất nhập khẩu nhé!
