Tìm Hiểu Điều Khoản Thương Mại Quốc Tế Trong Logistics Và Xuất Nhập Khẩu

Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu và logistics, “điều khoản thương mại” là một trong những kiến thức nền tảng nhưng lại khiến rất nhiều người mới cảm thấy khó hiểu. Chỉ cần lựa chọn sai điều kiện giao hàng hoặc hiểu không đúng trách nhiệm giữa bên mua và bên bán, doanh nghiệp có thể phát sinh hàng loạt rủi ro về chi phí, vận chuyển, bảo hiểm hay tranh chấp quốc tế.

Vậy điều khoản thương mại là gì? Vì sao Incoterms lại quan trọng trong hoạt động xuất nhập khẩu? Người mới học ngành logistics hay sinh viên ngoại thương cần bắt đầu từ đâu để hiểu và ứng dụng hiệu quả?

Trong bài viết này, HAN EXIM sẽ giúp bạn hiểu rõ toàn bộ kiến thức cốt lõi về điều khoản thương mại theo cách dễ hiểu, thực tế và sát với công việc doanh nghiệp. Vậy các bạn hãy cùng Han Exim tìm hiểu thông tin chi tiết trong bài viết dưới đây nhé!

1. Điều Khoản Thương Mại Là Gì?

Điều khoản thương mại (Trade Terms) là các điều kiện được sử dụng trong hợp đồng ngoại thương để quy định trách nhiệm, chi phí và rủi ro giữa người bán và người mua trong quá trình giao nhận hàng hóa quốc tế.

Nói đơn giản hơn: Ai chịu trách nhiệm thuê tàu? Ai mua bảo hiểm? Ai làm thủ tục hải quan? Hàng hóa được bàn giao ở đâu? Khi nào rủi ro chuyển từ người bán sang người mua?

Tất cả những nội dung đó đều được quy định thông qua điều khoản thương mại. Hiện nay, bộ quy tắc phổ biến nhất trên thế giới là Incoterms do International Chamber of Commerce ban hành.

Incoterms Là Gì?

Incoterms là viết tắt của International Commercial Terms – tập hợp các quy tắc thương mại quốc tế được sử dụng để chuẩn hóa trách nhiệm giữa bên mua và bên bán trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Phiên bản mới nhất hiện nay là: Incoterms 2020

Bộ quy tắc này được áp dụng rộng rãi trên toàn cầu trong: Hợp đồng ngoại thương, báo giá xuất khẩu, booking vận chuyển, bộ chứng từ logistics, thanh toán quốc tế, khai báo hải quan

Nếu bạn làm trong ngành xuất nhập khẩu nhưng chưa hiểu Incoterms thì gần như rất khó xử lý công việc thực tế.

2. Vì Sao Điều Khoản Thương Mại Quan Trọng Trong Xuất Nhập Khẩu?

2.1. Giúp phân chia trách nhiệm rõ ràng

Một lô hàng quốc tế liên quan tới rất nhiều công việc: Đóng gói, vận chuyển nội địa, làm thủ tục hải quan, thuê tàu, mua bảo hiểm, giao hàng, thanh toán. Điều khoản thương mại giúp xác định chính xác ai là người chịu trách nhiệm cho từng phần việc.

2.2. Hạn chế tranh chấp quốc tế

Nếu hợp đồng chỉ ghi chung chung như: “Người bán giao hàng cho người mua” thì khi xảy ra mất mát hoặc phát sinh chi phí, hai bên rất dễ tranh cãi.

Nhưng nếu hợp đồng ghi rõ: FOB Hai Phong Port – Incoterms 2020 thì trách nhiệm sẽ được xác định rõ theo quy chuẩn quốc tế.

2.3. Giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí

Nhiều doanh nghiệp mới xuất khẩu thường bị phát sinh: Phí local charge, phí lưu container, phí DEM/DET, phụ phí hãng tàu, phí bảo hiểm. Nguyên nhân lớn đến từ việc không hiểu rõ điều khoản thương mại.

2.4. Là kiến thức bắt buộc khi làm nghề xuất nhập khẩu

Dù bạn làm vị trí nào: Sales xuất khẩu, chứng từ, purchasing, logistics, forwarder, hải quan thì Incoterms đều là kiến thức bắt buộc phải nắm.

Tại HAN EXIM, Incoterms luôn là một trong những chuyên đề nền tảng được đào tạo rất kỹ cho học viên theo hướng thực chiến doanh nghiệp.

3. Các Điều Khoản Thương Mại Phổ Biến Trong Incoterms 2020

3.1. Nhóm E – Người mua chịu trách nhiệm nhiều nhất

 EXW – Ex Works (Giao tại xưởng)

Người bán chỉ cần chuẩn bị hàng tại kho hoặc nhà máy.

Người mua sẽ chịu: Xe vận chuyển, hải quan xuất khẩu, thuê tàu, hải quan nhập khẩu, toàn bộ rủi ro vận chuyển

Phù hợp khi:

– Người mua có kinh nghiệm logistics mạnh

– Có hệ thống forwarder quốc tế

Rủi ro:

EXW thường không phù hợp với doanh nghiệp Việt Nam mới xuất khẩu vì thủ tục xuất khẩu tại Việt Nam thường cần phía người bán hỗ trợ nhiều.

3.2. Nhóm F – Người bán giao hàng cho đơn vị vận chuyển do người mua chỉ định

FCA – Free Carrier

Người bán giao hàng cho đơn vị vận chuyển tại địa điểm quy định. Đây là điều khoản linh hoạt và được dùng rất nhiều trong vận tải hiện đại.

FOB – Free On Board

Đây là điều khoản cực kỳ phổ biến trong xuất khẩu đường biển. Người bán chịu trách nhiệm: Làm thủ tục xuất khẩu, đưa hàng lên tàu. Sau khi hàng qua lan can tàu, rủi ro chuyển sang người mua.

Ví dụ:

FOB Hai Phong Port – Incoterms 2020

Nghĩa là: Người bán giao hàng tại cảng Hải Phòng, người mua thuê tàu quốc tế

3.3. Nhóm C – Người bán thuê vận chuyển chính

CFR – Cost and Freight

Người bán: Thuê tàu, trả cước vận chuyển quốc tế. Nhưng rủi ro vẫn chuyển sang người mua khi hàng đã lên tàu. Nhiều người mới học rất dễ nhầm chỗ này.

CIF – Cost Insurance and Freight

Tương tự CFR nhưng người bán phải mua thêm bảo hiểm hàng hóa. CIF được dùng rất phổ biến trong xuất khẩu quốc tế. Điểm cần lưu ý: Người bán chỉ cần mua mức bảo hiểm tối thiểu theo quy định Incoterms.

3.4. Nhóm D – Người bán chịu trách nhiệm nhiều nhất

DAP – Delivered At Place

Người bán giao hàng tới địa điểm chỉ định tại nước nhập khẩu.

Người mua chịu: Thông quan nhập khẩu, thuế nhập khẩu

DDP – Delivered Duty Paid

Người bán chịu gần như toàn bộ trách nhiệm: Thuê vận chuyển, hải quan xuất, hải quan nhập, thuế nhập khẩu. Đây là điều khoản người bán chịu trách nhiệm cao nhất.

4. So Sánh FOB Và CIF – Điều Người Mới Thường Nhầm Lẫn

FOB

Người mua thuê tàu.

Người bán chỉ giao hàng lên tàu.

Phù hợp khi: Buyer có hệ thống logistics mạnh, người mua muốn chủ động vận chuyển

CIF

Người bán thuê tàu và mua bảo hiểm.

Phù hợp khi:

– Người mua ít kinh nghiệm logistics

– Người bán muốn tăng giá trị dịch vụ

Điểm giống nhau

Nhiều người nghĩ CIF an toàn hơn FOB vì người bán chịu nhiều việc hơn. Nhưng thực tế: Rủi ro ở cả FOB và CIF đều chuyển khi hàng lên tàu. Đây là lỗi kiến thức mà rất nhiều người mới làm xuất nhập khẩu mắc phải.

5. Những Sai Lầm Phổ Biến Khi Sử Dụng Điều Khoản Thương Mại

Dùng FOB cho hàng container

Trên thực tế:

– FOB phù hợp với hàng tàu rời hơn

– Hàng container hiện nay thường nên dùng FCA

Tuy nhiên nhiều doanh nghiệp vẫn dùng FOB theo thói quen.

Không ghi phiên bản Incoterms

Sai: FOB Hai Phong

Đúng: FOB Hai Phong Port – Incoterms 2020

Vì mỗi phiên bản Incoterms có thể thay đổi quy định khác nhau.

Read more: Khóa Học Xuất Nhập Khẩu – Logistics Toàn Diện Tại Han Exim

6. Không hiểu điểm chuyển giao rủi ro

Đây là lỗi cực nguy hiểm. Nhiều người nghĩ: Ai trả tiền vận chuyển thì người đó chịu rủi ro. Nhưng không phải vậy. Chi phí và rủi ro có thể chuyển giao ở hai thời điểm khác nhau.

7. Không kiểm tra năng lực logistics của đối tác

Nếu buyer yêu cầu EXW nhưng không có khả năng xử lý xuất khẩu tại Việt Nam thì rất dễ phát sinh vấn đề.

Người Mới Học Xuất Nhập Khẩu Nên Bắt Đầu Học Điều Khoản Thương Mại Như Thế Nào?

Bước 1: Hiểu bản chất trước khi học thuộc

Đừng cố nhớ máy móc. Hãy tập trung hiểu: Ai trả tiền? ai chịu rủi ro? Giao hàng ở đâu? Khi hiểu bản chất, bạn sẽ nhớ rất lâu.

Bước 2: Học theo tình huống thực tế

Ví dụ:

– Xuất khẩu nội thất đi Mỹ

– Nhập khẩu máy móc từ Trung Quốc

– Hàng air cargo

– Hàng container lạnh

Mỗi tình huống sẽ phù hợp với Incoterms khác nhau.

Bước 3: Thực hành trên chứng từ thật

Đây là điều rất quan trọng. Bạn nên luyện: Sales Contract, Commercial Invoice, Packing List, Bill of Lading, Booking Note

8. Điều Khoản Thương Mại Và Cơ Hội Nghề Nghiệp

Hiểu Incoterms tốt sẽ giúp bạn:

– Tự tin khi phỏng vấn

– Làm việc chuyên nghiệp hơn

– Trao đổi hiệu quả với khách quốc tế

– Giảm sai sót trong xử lý chứng từ

– Tăng cơ hội thăng tiến trong ngành logistics

Hiện nay, doanh nghiệp xuất nhập khẩu rất ưu tiên ứng viên: Có kiến thức thực tế, hiểu Incoterms, biết quy trình logistics, xử lý chứng từ tốt

Đây cũng là lý do ngành xuất nhập khẩu logistics đang trở thành lĩnh vực thu hút rất nhiều sinh viên và người đi làm chuyển ngành.

9. Xu Hướng Thực Tế Trong Doanh Nghiệp Hiện Nay

Nhiều doanh nghiệp hiện không chỉ yêu cầu nhân viên “biết lý thuyết” mà cần: Hiểu bản chất Incoterms, biết xử lý phát sinh, hiểu local charge, biết làm việc với forwarder, theo dõi booking và vận chuyển

Do đó, nếu muốn phát triển lâu dài trong nghề, bạn cần học theo hướng thực chiến thay vì chỉ học thuộc khái niệm.

10. Học Xuất Nhập Khẩu Ở Đâu Để Hiểu Thực Tế Điều Khoản Thương Mại?

Nếu bạn đang: Mất gốc xuất nhập khẩu, chưa hiểu Incoterms, muốn học từ cơ bản đến thực tế, cần kỹ năng làm việc doanh nghiệp thì nên lựa chọn môi trường đào tạo có:

– Giảng viên đang trực tiếp làm nghề

– Bộ chứng từ thực tế

– Case study doanh nghiệp

– Hỗ trợ xử lý nghiệp vụ phát sinh

HAN EXIM là một trong những đơn vị đào tạo xuất nhập khẩu – logistics thực chiến được nhiều học viên lựa chọn với định hướng “học để làm được việc thật”. Trung tâm tập trung đào tạo quy trình thực tế, xử lý chứng từ và kỹ năng làm việc trong doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Điều khoản thương mại không chỉ là kiến thức lý thuyết trong sách mà chính là “ngôn ngữ chung” của hoạt động thương mại quốc tế.

Khi hiểu rõ Incoterms, bạn sẽ: Biết cách kiểm soát rủi ro, hạn chế phát sinh chi phí, làm việc chuyên nghiệp hơn, tự tin khi xử lý các lô hàng quốc tế

Dù bạn là sinh viên, người mới đi làm hay đang muốn chuyển sang ngành xuất nhập khẩu logistics, việc học và hiểu đúng điều khoản thương mại sẽ là bước nền tảng cực kỳ quan trọng để phát triển lâu dài trong nghề.

Nếu bạn muốn học xuất nhập khẩu theo hướng thực tế, được hướng dẫn trực tiếp trên bộ chứng từ doanh nghiệp và hiểu bản chất công việc thay vì học lý thuyết khô khan, bạn có thể tham khảo các khóa học tại Han Exim để có lộ trình học bài bản và sát thực tế doanh nghiệp nhất. Đừng quên theo dõi Fanpage của Han Exim để không bỏ lỡ những kiến thức hay và các kỹ năng mềm về xuất nhập khẩu nhé!